Kan mijn website verhuizen naar een andere host zonder downtime?

Wat downtime in de praktijk betekent

Downtime is de tijd dat je site voor een bezoeker niet laadt. Bij een verhuizing ontstaat die op twee manieren. De eerste is dat de oude omgeving wordt opgezegd voordat de nieuwe klaarstaat. De tweede is stiller: het adres wijst al naar de nieuwe server terwijl daar nog geen bestanden of nog geen certificaat staan. De bezoeker ziet dan een foutmelding of een waarschuwing dat de verbinding niet veilig is.

Allebei zijn ze te voorkomen door de volgorde om te draaien: eerst bouwen en testen, dan pas omzetten. Zolang de oude omgeving blijft draaien tot het verkeer volledig aan de nieuwe kant binnenkomt, is er geen moment waarop niemand ergens uitkomt.

DNS en de TTL: waarom de omzetting zelf kort is

Je domeinnaam wijst via DNS naar een IP-adres. Dat is de enige schakel die bij een verhuizing echt hoeft te veranderen. Hoe snel die wijziging doorwerkt, hangt af van de TTL: het aantal seconden dat andere partijen de oude verwijzing mogen onthouden. Staat die op 24 uur, dan kunnen bezoekers nog een dag lang bij de oude server uitkomen.

Daarom gaat de TTL omlaag naar bijvoorbeeld vijf minuten, en wel langer van tevoren dan de oude waarde zelf: bij een TTL van 24 uur dus minstens twee dagen. Doe je dat krapper, dan houdt een provider die vlak daarvoor nog de oude waarde ophaalde die alsnog een etmaal vast. Op het moment van omzetten is het verschil dan een paar minuten in plaats van een dag. Bezoekers die in die minuten nog op de oude server uitkomen, zien gewoon je site: die staat er nog.

MX-records: wat er met je e-mail gebeurt

Bij hetzelfde domein horen naast de website ook de MX-records. Die bepalen waar je e-mail heen gaat en staan los van het record dat naar je website wijst. Verhuis je alleen de website, dan blijven die records meestal onaangeroerd.

Meestal, want er zijn twee gevallen waarin het anders loopt. Heeft je domein helemaal geen MX-record, dan gaat mail volgens de standaard naar dezelfde server als de website; verzet je dan het adres, dan verhuist je mail ongemerkt mee. Daar wordt eerst een echt MX-record voor gezet. En draait je mail op diezelfde oude hostingomgeving, dan mag die pas opgezegd worden als je postbussen ergens anders staan. Allebei worden ze vooraf nagekeken; dat is precies waar de inventarisatie voor is.

Gaat je mail mee, dan worden de postbussen eerst aan de nieuwe kant aangemaakt en gevuld voordat het MX-record omgaat. Wat er precies meegaat en wie wat regelt, spreken we vooraf af; dat hangt af van waar je mail nu staat.

Het SSL-certificaat

Op de nieuwe server hoort een eigen certificaat te staan voordat het adres omgaat. Anders komt de eerste bezoeker binnen op een waarschuwing dat de verbinding niet privé is, en dat kost meer vertrouwen dan een uur offline. Het certificaat wordt daarom op de nieuwe omgeving aangevraagd en getest terwijl de oude nog live is. In de hosting en in het onderhoud zit het certificaat inbegrepen, inclusief de verlenging.

Het stappenplan

1. Inventarisatie: waar staat de site, waar staat de domeinnaam en waar staat de e-mail.
2. Kopie van de bestanden en de database naar de nieuwe omgeving.
3. De site draaiend en testbaar maken op een tijdelijk adres, met certificaat.
4. Nalopen: formulieren, betalingen, doorverwijzingen, beeld en snelheid.
5. TTL verlagen bij je domeinbeheerder, ruim langer van tevoren dan de oude TTL zelf.
6. Vlak voor het omzetten nog een verse kopie van de gegevens, zodat er geen bestelling of bericht tussenuit valt.
7. Het DNS-record omzetten naar de nieuwe server.
8. Meekijken tot het verkeer volledig aan de nieuwe kant binnenkomt; de oude omgeving blijft in die tijd staan.
9. Pas daarna de oude hosting opzeggen, en niet voordat ook je e-mail ergens anders draait.

Een tijdlijn in uren

Voor een gewone bedrijfssite kost het klaarzetten en testen doorgaans een halve tot een hele werkdag. De TTL gaat daar ruim voor omlaag. Het omzetten zelf is een handeling van minuten; daarna schuift het verkeer binnen ongeveer een kwartier over. De oude omgeving blijft nog een week staan als terugvaloptie.

Bij een webshop met veel producten, koppelingen en lopende bestellingen loopt het voorwerk op. Je hoort vooraf wat het in jouw geval wordt. Vaste termijnen op de minuut bestaan niet: een trage domeinbeheerder of een provider die de TTL negeert kan het laten uitlopen.

Wat er misgaat als je het zelf doet

De fouten die het vaakst voorkomen: de oude hosting opzeggen voordat de nieuwe draait; het DNS-record omzetten terwijl de database nog niet mee is; de MX-records per ongeluk mee verhuizen zodat de mail stilvalt; vergeten dat het certificaat op de nieuwe server opnieuw moet; en bestellingen of formulierinzendingen kwijtraken die binnenkwamen tussen de kopie en de omzetting in.

Geen ervan is ingewikkeld. Ze zijn alleen allemaal pas zichtbaar als het al misgegaan is.

Wat een verhuizing kost

Wat een verhuizing kost, hangt van twee dingen af: hoe groot de site is, en of hosting en onderhoud erbij komen. Een statische site van een paar pagina’s is minder werk dan een webshop met een database, koppelingen en lopende bestellingen. Je hoort vooraf één vast bedrag voor jouw geval, en dat verandert daarna niet.

De bedragen staan op één plek, zodat ze niet uit de pas kunnen lopen: de tarievenpagina. Daar staat per dienst wat erin zit en wat erbuiten valt.

Eén ding kan niet: een site op Shopify, Wix of Squarespace draait op het systeem van die partij en kan niet naar een eigen server. Die kan ik daar wel beheren, of hier opnieuw bouwen.